Schoktrauma is niet hetzelfde als geschokt zijn. Geschokt zijn is een emotie. Schoktrauma verwijst naar die ene gebeurtenis die zo groot is, of zo groot aanvoelt, dat het je leven ineens op zijn kop zette. Het is een gebeurtenis die zo overweldigend is dat het niet alleen mentaal belastend is, je voelt je ook fysiek bedreigd. De term ‘schok’ duidt dus niet op de emotie zelf, maar eerder op de plotselinge impact ervan.
Voorbeelden van schoktrauma zijn onder meer auto-ongelukken, een plotselinge scheiding of je baan verliezen. Maar in deze context moet je denken aan medische ingrepen, complicaties tijdens de zwangerschap zoals pre-eclampsie of het HELLP-syndroom, het verlies van een baby, bevallingstrauma, maar ook het verblijf op een neonatale intensive care unit (NICU) of vruchtbaarheidsbehandelingen. Hoewel sommige van deze gebeurtenissen geen eenmalige incidenten zijn maar een gebeurtenis dat zich uitstrekt over weken of maanden, brengen ze wel plotselinge en ingrijpende veranderingen met zich mee. Je bent ineens afhankelijk van een arts bijvoorbeeld.
Wat er in je lichaam gebeurt
Lichamelijk reageert je lichaam op zo’n plotselinge gebeurtenis door zich aan te spannen, zich voor te bereiden op die ineens ervaren dreiging. Dit is een overlevingsreactie die past bij de bekende vecht-, vlucht- of bevries response. Alleen deze gebeurtenis heeft zoveel impact en gaat zo snel, dat je het niet direct kunt verwerken.
Om deze spanning los te kunnen laten, is het cruciaal om door de ervaring heen te gaan en je lichaam opnieuw een gevoel van veiligheid te laten ervaren. Het is niet voldoende om je veilig te denken; je moet het ook daadwerkelijk voelen. Als dit niet lukt, blijft je lichaam vastzitten in een gespannen toestand, zelfs als je mentaal al lang voorbij de gebeurtenis lijkt te zijn.
Trauma en rouw
Een belangrijk aspect van het omgaan met schoktrauma is rouw. Rouw om het moment waarop je bang was of iets moest loslaten, is essentieel. Rouw wordt vaak geassocieerd met de dood, maar het gaat eigenlijk over veel meer dan dat. Je rouwt om alles wat je verliest. Bijvoorbeeld je vitaliteit, vruchtbaarheid, concentratievermogen, de liefde die je niet meer kunt geven of een ervaring die je is ontnomen.
We willen niet rouwen; we willen vooruitgaan en het achter ons laten. Maar door dit gevoel te onderdrukken, blijft het trauma vastzitten in je lichaam en put het je uit. Rouwen is hard werken maar het proces van rouw doorlopen en schoktrauma omarmen, betekent ook het herontdekken van lachen, lichtheid en het opnieuw verbinden met jezelf en anderen.
Start met schrijven
Alleen praten over het trauma is niet altijd voldoende om je lichaam het gevoel van veiligheid terug te geven. Een nuttige manier om met schoktrauma om te gaan, is door te beginnen met schrijven over wat je in je lichaam ervaart. Door je te richten op lichamelijke sensaties in plaats van je gedachten, krijg je inzicht in wat die spanning voor jou inhoudt en waar die zich bevindt. Dat kan heel verhelderend zijn en je een duwtje in de goede richting geven in je verwerkingsproces.
Ik werk er graag met schrijfoefeningen in mijn therapie trajecten. Hoe dat er uitziet? Je kunt heel simpel starten met de volgende vragen, beantwoord ze meerdere keren per week op verschillende momenten in een notitieboekje:
- Welk deel van je lichaam vragen om aandacht als je wakker wordt?
- Dit is wat mijn lichaam vandaag nodig heeft:
- Als je lichaam zou kunnen praten, wat zou het je vertellen?
- Als ik mij goed voel dan merk ik het volgende aan mijn lijf:
PS. Als je het fijn vindt om af en toe iets te lezen over wat ik in mijn praktijk zie en hoor, of wanneer je meer wilt weten over de impact van een andere start in het moederschap, kun je je inschrijven voor mijn brieven.
—
Foto: Anders dan verwacht


