Overweldigd door woede: wat je boosheid je eigenlijk probeert te vertellen

overweldigd door woede
Je wilt het niet, maar ineens neemt woede het over. Onder die boosheid zit iets dat gezien wil worden: pijn, gemis, behoefte. Leer begrijpen wat woede je probeert te vertellen.

“When you speak, do you think you could do it kindly,
Or does your anger overwhelm?”
— Mumford and Sons

Ik hoorde deze woorden in een nummer van Mumford and Sons. Ze bleven rondzweven in mijn hoofd. “Or does your anger overwhelm?” Hoe waardevol zou het zijn als iemand je die vraag rustig kon stellen en daarmee direct je gevoel erkent? Wanneer woede je overspoelt, ontbreekt de ruimte om zorgvuldig te formuleren wat je echt bedoelt. Je raakt verstrikt in emotie. Als de ander dan beseft dat die woede tijdelijk de overhand had, laat dat zien dat hij of zij je werkelijk ziet. Dat diegene je woorden niet direct als definitief opvat, maar ze even op de reservebank plaatst. Totdat duidelijk is wat je werkelijk wilde zeggen.

Als woede het overneemt

Het zette me aan het denken over dat moment waarop je wilt spreken met zachtheid, maar alleen boosheid naar buiten komt. Het gevoel dat je iets belangrijks kwijt moet, maar dat de emotie die eraan vastzit te groot is om nog op een zachte manier te verwoorden. Die woede die raast is een krachtige emotie en vaak een masker voor diepere lagen: verdriet, teleurstelling, jaloezie of angst om te worden verlaten bijvoorbeeld.

Wat zit er onder de woede?

Die diepere laag verraad je echte behoefte van dat moment. Voor de degene die boos is, is het essentieel om dat mechanisme te leren herkennen. Pas wanneer je die behoefte leert benoemen (bijvoorbeeld: gehoord worden, gezien worden, erkend worden of simpeler: vastgehouden worden), kun je de woede ontmantelen en ruimte maken voor verbinding. In plaats van: “waarom luister je nooit?”, kunnen je leren zeggen: “ik voel me onbegrepen, en dat doet pijn.” Of “ja joh, ga dan maar weer weg!” wordt: “ik voel me zo alleen, wil je me vasthouden?”

De hersenen in overlevingsstand

Neurobiologisch gezien is woede gekoppeld aan de amygdala, het alarmsysteem van de hersenen. Als dat systeem overactief wordt, schakel je tijdelijk over naar een soort “overlevingsstand”, waarin nadenken over wat je wilt en wat je zegt moeilijk wordt. Onderzoekers als Daniel Siegel noemen dit ‘amygdala hijack’ een toestand waarin rationele, empathische delen van het brein tijdelijk op een lager pitje komen te staan.

Luisteren zonder jezelf te verliezen

Voor de degene die moet luisteren naar die woede, is het een opgave om het niet persoonlijk op te vatten. Juist als het wel persoonlijk voelt. Emotionele zelfregulatie is ook hier cruciaal: beseffen dat je niet verantwoordelijk bent voor andermans emoties, maar wel voor je eigen reactie. Je kunt grenzen stellen zonder afwijzend te zijn. Bijvoorbeeld: “ik wil naar je luisteren, maar niet op deze manier. Laten we even ademhalen.” Of “ik loop nu de kamer uit, dit voelt voor mij niet goed. Ik beloof je dat ik over 30 minuten weer terug ben.”

Woede is een signaal

Woede hoeft geen einde te betekenen. Het is een signaal, geen verwoesting. Tenzij het onveilig wordt. Ongecontroleerde woede, dingen stuk maken of iemand fysiek aanvallen zijn niet ongewoon maar leiden vaker wel dan niet tot (onherstelbare) schade.

In relaties, denk aan je partner, mensen op je werk, je moeder, een goede vriendin, draait het om de bereidheid om steeds weer terug te keren naar begrip. Niet om de woede te veroordelen, maar om te onderzoeken waar die vandaan komt. Pas dan kunnen we weer spreken vanuit liefde. Juist als het moeilijk is.

In therapie: ruimte voor de storm

Waarom ik dit vertel? Omdat ik veel cliënten zie die op een bepaald moment boosheid ervaren. En dat is ok. In de veilige setting van therapie mag die woede er zijn. We kijken dan samen wat eronder ligt.

Soms wordt die boosheid thuis geuit, bijvoorbeeld door op een kussen te slaan, of, zoals iemand ooit deed, door oude tegels stuk te gooien. Dat kan allemaal, zolang het veilig en beheersbaar blijft. Daarna bespreken we: wat raakte je precies? Wat had je op dat moment eigenlijk nodig?

Je partner en jij

Maar het gebeurt ook dat de woede zich uit in een ruzie met je partner, vaak naar aanleiding van iets kleins. Ineens slaat de vlam in jouw pan. Als je overweegt om met therapie te beginnen, zou ik het heel mooi vinden als je dit van tevoren met je partner (of iemand die dichtbij staat) bespreekt. Zodat hij of zij, op zo’n moment, jouw woede even ‘op de reservebank’ kan zetten tot duidelijk is wat je écht wilde zeggen.

Meer weten over je brein en waarom de vlam ineens in de pan kan slaan? Lees dan ook Stress: zo krijg je de regie over je gedachten terug of 📺kijk deze video had verwacht, en dat er nog spanning of onrust aanwezig is, kun je ook verder lezen op de pagina over mama zonder roze wolk. Daar ga ik dieper in op hoe dit soort ervaringen kunnen doorwerken in het dagelijks leven.

PS. Als je het fijn vindt om af en toe iets te lezen over wat ik in mijn praktijk zie en hoor, of wanneer je meer wilt weten over de impact van een andere start in het moederschap, kun je je inschrijven voor mijn brieven.

Foto: Anders dan verwacht

Delen:

Gerelateerde berichten