Wist je dat er een polikliniek in het ziekenhuis bestaat waar je begeleid wordt als je psychische klachten hebt en zwanger wil worden of bent? ‘Tot een aantal jaren geleden was ik hier niet van op de hoogte. Toen ik in 2011 voor het eerst een antidepressivum ging slikken, vertelde mijn psychiater mij dat ik zou moeten stoppen als ik zwanger zou willen worden. Gepaard met mijn angsten dat mijn kwetsbaarheid erfelijk was en dat ik geen goede moeder zou kunnen zijn als ik depressief ben, was deze kennis genoeg om mijn kinderwens te laten varen. Totdat ik over de POP-poli hoorde.’ In dit artikel vertelt schrijver en podcastmaker Annemiek Lely over het hebben van een kinderwens en psychische klachten.
Inspiratie door ervaringen van vriendinnen
Zo’n drie jaar geleden werden twee vriendinnen van mij zwanger. De een heeft een gegeneraliseerde angststoornis, is ook niet vreemd van depressies en slikt net als ik een antidepressivum. De ander kreeg een heftige burn-out met depressieve klachten en kwam er jaren later achter dat ze autisme heeft.
Beiden bezochten een POP-poli. Mijn interesse was gewekt. Wat houdt zo’n poli precies in? Waarmee helpen ze je? En is het heus waar dat je een antidepressivum tijdens de zwangerschap mag gebruiken? Mijn vriendinnen vertelden over hun ervaringen en voorzichtig ging bij mij de kinderwensdeur op een kier. Zou het dan toch een optie zijn?
Kinderwens en psychische klachten: een bezoek aan de POP-poli
In juli 2023 liepen mijn vriend Thom en ik een van de Amsterdamse ziekenhuizen in. We kwamen voor een zogeheten preconceptueel advies bij de POP-poli. POP staat voor Psychiatrie, Obstetrie (verloskunde) en Pediatrie (kindergeneeskunde). We waren uitgenodigd door een psychiater, gynaecoloog en kinderarts om over onze psychische kwetsbaarheden in relatie tot mijn inmiddels gegroeide kinderwens te komen praten.
We namen plaats en een voor een stelden de artsen ons vragen. Er werd gevraagd naar onze psychische gesteldheden (ik recidiverende depressiviteit, Thom een gegeneraliseerde angststoornis), onze leefsituatie en leefstijlen. Aan het einde van het gesprek zou een advies volgen. Ik verwachtte een negatief advies te krijgen, maar dat liep anders.
Een onverwacht bemoedigend advies
‘We zien geen reden om er niet voor te durven gaan,’ luidde de gezamenlijke conclusie. De artsen legden uit dat ze ons stabiel, financieel én lichamelijk gezond achtten. We hebben een vaste woonplek, inkomsten, een sociaal vangnet en gebruiken geen drugs, sigaretten of alcohol. Al met al zagen ze geen belemmerende factoren.
Een nieuwe kijk op moederschap
Ik viel ze in de reden: ‘maar wat als ik weer depressief word?’ ‘Dan heb je een vangnet, zowel in de hulpverlening als in je sociale kring.’ Dat ze daar een punt hadden, moest ik toegeven. ‘Maar is ons kind niet dubbel belast?’ vroeg ik. ‘Ja,’ aldus de psychiater. ‘De kans dat jullie kind psychisch kwetsbaar wordt, is groter dan bij ouders die zelf niet psychisch kwetsbaar zijn, maar de vraag is of het zich manifesteert. Wanneer je als ouder bewust met je eigen mentale gezondheid omgaat, geef je dat vaak onbewust mee aan je kind. Verder heb je levensgebeurtenissen niet altijd in de hand. Jullie bieden in ieder geval een veilige basis om op te groeien.’ Mijn mond viel open. Op die manier had ik nog nooit over mezelf nagedacht. De woorden maakten van alles in mij los: opluchting, ontroering en hoop. Ik kan een goede moeder zijn, ondanks én dankzij mijn kwetsbaarheid.
Een paar weken later ontvingen we een brief met het advies zwart op wit. Ik voelde mij bemoedigd en gezien als mens. Ik ben niet meer de patiënt die ik lange tijd geweest ben. Ik ben een volwassen vrouw die geleerd heeft om met haar kwetsbaarheid om te gaan en met het bewustzijn van die verantwoordelijkheid op zak, kan ik een goede moeder worden. Helaas is het ons tot nu toe nog niet gegeven, maar als het moment er mag komen, dan durf ik er voor te gaan.
Begeleiding tijdens de zwangerschap
Als we zwanger worden, mogen we na twaalf weken op de poli terugkomen. Vanwege mijn mentale kwetsbaarheid heb ik een lichtelijk verhoogde kans op een peripartum of postpartum depressie. Het is dan ook erg belangrijk dat ik goed gemonitord word. In de loop naar de bevalling toe worden we begeleid. Er is wetenschappelijk aangetoond dat de mentale gezondheid van de zwangere vrouw erg belangrijk voor de ontwikkeling van het kind is. Samen met de artsen stel je een signaleringsplan op zodat iedereen weet wat er moet gebeuren als de vrouw uit balans raakt. Ook wordt er goed gesproken over de bevalling en de kraamperiode. De zorg voor de moeder-in-wording staat voorop en daarmee het welzijn van het kindje.
Terugblik en dankbaarheid
Had mijn psychiater destijds dan geen gelijk? Zeker niet. In 2011 waren de richtlijnen nog anders. De afgelopen jaren is er steeds meer onderzoek naar dit onderwerp verricht en daarmee komt er nieuwe kennis. De POP-poli is een initiatief dat daaruit voortkomt. Een onmisbaar en zeer wezenlijk initiatief dat mij geholpen heeft in het beantwoorden van deze grote levensvraag!
—
Over Annemiek Lely: in februari 2026 verschijnt het boek ’Nieuw leven & psychische kwetsbaarheid’ bij Uitgeverij de Graaff. Schrijver Annemiek Lely vroeg zich lange tijd af of ze moeder kon en wilde worden vanwege haar recidiverende depressiviteit. Ze ging met diverse artsen en andere ervaringsdeskundigen in gesprek en spitte de medische literatuur over het onderwerp door. Ook begon ze een gelijknamige podcast om een breed scala aan ervaringsverhalen aan te bieden, zodat de luisteraar zich altijd wel in iemands verhaal en perspectief herkent.
Foto: Dirk Slingerland


